შემოგვიერთდი

23.03.2011 18:46

ციფრული მომავლის პირისპირ

David Mchedlidze
ციფრული მაუწყებლობა

"საქართველოს მთავრობა აპირებს, რომ 2014 წლის ბოლოსთვის ანალოგური სისტემიდან ციფრულ ტელევიზიაზე გადავიდეს. თუმცა, ჯერ არც საქართველოს მთავრობას და არც სხვა ინსტიტუციებს, საქართველოს ეროვნული კომუნიკაციების კომისიის ჩათვლით, კანონის ფარგლებში ამ პროცესის მოსამზადებლად არანაირი ნაბიჯი არა გადაუდგამთ. არც სამართლებრივი და არც პოლიტიკური ვალდებულება არ არსებობს, რომ საზოგადოებისთვის ხელმისაწვდომი იყოს ციფრულ პლათფორმაზე გადასვლა. ასევე უცნობია რა თანხასთან იქნება დაკავშირებული ანალოგური სისტემის გამორთვა.

მაღაზიებში, სადაც ტელევიზორები იყიდება, უმეტესად არ ვაჭრობენ ციფრული ტელევიზიებით და ისევ ანალოგურ მოდელებს ყიდიან. საზოგადოება ამის შესახებ არ არის ინფორმირებული და არ იცის, რომ თავიანთი ტელევიზორები ახალ მოთხოვნებს უნდა პასუხობდეს. ანალოგური ტელევიზორები იაფია და ამიტომაც ქართველები ხშირად სწორედ მასზე აკეთებენ არჩევანს, მაგრამ არ იციან, რომ ოთხ წელიწადში ის სრულიად უსარგებლო იქნება. აქამდე საზოგადოებისთვის ტექნიკური ან ფინანსური დახმარების გაწევა არც არავის განუხილავს და არ შეუთავაზებია."

ეს არის ამონაწერი ანგარიშიდან „ევროპის სამეზობლო პოლიტიკა: ევროკავშირ-საქართველოს სამოქმედო გეგმის ამოცანების შესრულება", რომელიც ფონდმა „ღია საზოგადოება - საქართველო" საზოგადოებას გასულ კვირაში წარუდგინა. ახალ ტექნოლოგიებზე გადასვლა არის ამ ანგარიშის მხოლოდ ერთი სეგმენტი, სადაც მედიასთან დაკავშირებით საქართველოში არსებულ ვითარებაზეა საუბარი. ციფრულ მაუწყებლობაზე გადასვლა ქართული მედიის წინაშე არსებული გამოწვევების ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ნაწილია და, ფაქტობრივად, ყველაფერი, რაც მასთან ასოცირდება, ამ წუთისთვის, სამწუხაროდ, მხოლოდ კითხვის ნიშნებს ბადებს.

დავიწყოთ იმით, რომ ციფრულ მაუწყებლობაზე გადასვლა არ არის დაპირება, რომელიც შეიძლება ხელისუფლებამ ხალხს მისცეს და შემდეგ აღარ შეასრულოს. ციფრული მაუწყებლობა არის აუცილებლობა, გარდაუვალი მომავალი, რომელიც უკვე კარზე გვიკაკუნებს და რომლის შესახებაც საქართველოს ხელისუფლება, სხვა ქვეყნების მსგავსად, კარგა ხნით ადრე გააფრთხილეს, კერძოდ, 2006 წელს, ჟენევის რეგიონულ კონფერენციაზე. სწორედ იქ დაითქვა, რომ 2015 წლისთვის საქართველო, რუსეთი, თურქეთი, სომხეთი, აზერბაიჯანი, სრულად უნდა გადავიდნენ ციფრულ მაუწყებლობაზე. ევროგაერთიანების ქვეყნებისთვის ეს ვადა 2012 წლამდეა.

მედია ექსპერტი სანდრო ბარამიძე განმარტავს, რომ ეს არ არის ვისიმე ახირება, მსოფლიო ახალ ტექნოლოგიებზე გადადის და, თუკი არ გვინდა, აუტსაიდერებად დავრჩეთ, საერთო ინფორმაციული ველიდან ამოვვარდეთ, მას ფეხი უნდა ავუწყოთ. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ თვალსაზრისითაც, რომ მსოფლიომ ახალი სიხშირეები გადაანაწილა და, თუკი საქართველო კუთვნილ 175 ციფრულ სიხშირეს დროულად არ გამოიყენებს, გამორიცხული არ არის, ისინი სხვის ხელში აღმოჩნდეს. მაგალითად, რუსეთის ხელში, რომელიც ჩვენი გეოგრაფიული მეზობელია და ამის გაკეთება, სხვა რომ არაფერი ვთქვათ, არც ტექნიკურად გაუჭირდება.

ყველაფერ ზემოთქმულთან ერთად, ციფრულ მაუწყებლობას აქვს ბევრი პლუსი, რომელიც ქვეყანას მეტ შესაძლებლობებს აძლევს, შესაბამიად, მისი დანერგვა, აუცილებელთან ერთად, სასურველიც უნდა იყოს. გარდა იმისა, რომ ციფრული გამოსახულების ხარისხი ანალოგურზე (ახლა არსებულზე) უკეთესია და ადამიანს აქვს საშუალება მიმდინარე სანახაობა შეაჩეროს ან გადაახვიოს, ერთი  ანალოგური სიხშირის ნაცვლად 8 ციფრული არხი  განთავსებაა შესაძლებელი. ეს იმას, ნიშნავს, რომ საქართველოს, რეალურად, ექნება დღეს არსებულზე  8-ჯერ მეტი  ტელეარხი, რაც ელექტრონულ მედიაში, ზოგადად, ელექტრონულ ინდუსტრიაში, გაცილებით კონკურენტუნარტუნარიანი გარემოს არსებობის პირობას ქმნის.

იგი ქმნის, ასევე, ახალ არეალს ბიზნესის განვითარებისთვის. მედიასამართლის სპეციალისტი  სანდრო ბარამიძე (რომელმაც ამ საკითხზე ვრცლად ისაუბრა IREX-ისა და GYLA-ს ერთობლივ ტრენინგზე), გამოყოფს რამდენიმე მიმართულებას, მათ შორის დეკოდერებს, რომელიც ანალოგურ აპარატურას ციფრული გამოსახულების მიღების შესაძლებლობას მისცემს და საკუთრვ ციფრული აპარატურას, რომელიც, სულ რამდენიმე წელიწადში, საქართველოსთვის ჰაერივით აუცილებელი იქნება. იმის გამო, რომ საზოგადოება არ არის ინფორმირებული მოსალოდნელი ცვლილების შესახებ, მოთხოვნა ციფრულ აპარატურაზე, ჯერ-ჯერობით, არ არსებობს.

სავარაუდოდ, ახალ ციფრულ აპარატურაზე მეტად, მოთხოვნა იქნება დეკოდერებზე, რომელიც ახალ ციფრულ ტელევიზორებზე შეუდარებლად იაფი ღირს. აშშ-ში, მაგალითად, დეკოდერის ღირებულება 10 დოლარს არ სცდება. ამასთან, ქვეყნებმა, რომლებიც უკვე გადავიდნენ ციფრულ მაუწყებლობაზე, შეიმუშავეს სპეციალური პროგრამები სოციალურად დაუცველი ადამიანებისთვის. 1 მილარდი დოლარი - ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა და 600  მილიონი ფუნტი სტერლინგი - ინგლისმა დახარჯეს იმისთვის, რომ სოციალურად დაუცველი მათი მოქალაქეები შესაბამისი ტექნიკით უზრუნველეყოთ.

ახირება არც ამგვარი დანახარჯია. ინფორმაციის შეუფერხებლად მიღების უფლება ნებისმიერი მოქალაქის ფუნდამენტური უფლებაა, ამ უფლების უზრუნველყოფა კი - ყველა სახელმწიფოს ვალდებულება, მათ შორის საქართველოსიც, რომელსაც ამას, ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციის გარდა, საკუთარი კონსტიტუციაც ავალდებულებს. საქართველოს უკვე უნდა ჰქონდეს შემუშავებული შესაბამისი გეგმა, რომელშიც გაწერილი იქნება, რას და როგორ აპირებს, დათვლილი უნდა ჰქონდეს, რა დაუჯდება ყველაფერი ეს სახელმწიფოს, მაგრამ, როგორც მედია ექსპერტები ამბობენ და როგორც ციტირებულ კვლევაში ვკითხულობთ, მსგავსი ჯერ არაფერი აქვს.

ეს გაურკვევლობა ყველაზე მტკივნეულად რეგიონულ მედიაზე აისახება, რომელსაც, ფინანსური და ტექნიკური თვალსაზრისით, ყველაზე მეტი პრობლემა შეიძლება შეექმნას. ამის გამო, რეგიონული ტელემაუწყებლობების წარმომადგენლები თავად მუშობენ შესაბამის ცვლილებებზე, რომელსაც მთავრობას, კონკრეტულად, ამ საქმეზე გაპიროვნებულ ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს გადასცემენ. მოლოდინში არიან სხვა მაუწყებლებიც, რომლებსაც მუშაობის გასაგრძელებლად, ახალი, ციფრული სიხშირე დასჭირდებათ. ლოგიკურად, მათ, ვინც უკვე ფლობს ანალოგურ სიხშირეს, ციფრული სიხშირე უპრობლემოდ უნდა გადაეცეთ.

ლოგიკურად, ასეა, თუმცა, აქ კიდევ ერთი შემადგენელი არსებობს: ერთი სამაუწყებლო ზონა  მინუმუმ  8 ციფრული არხის მაუწყებლობის შესაძლებლობას იძლევა, შესაბამისად, იქმნება მულტიპლექსები და არხებზე ლიცენზიის გაცემა და/ან გადაცემა სწორედ მათი, 8-არხიანი სამაუწყებლო ზონის  ფარგლებში მოხდება. ქვეყნებში, რომლებიც ციფრულ მაუწყებლობაზე უკვე გადავიდნენ (ასეთები არიან: ფინეთი, შვედეთი, ბელგია, ნიდერლანდები, გერმანია, დიდი ბრიტანეთი), სხვადასხვა ვარიანტი მოქმედებს. ჩვენთვის საინტერესოა ნებისმიერის გამოცდილება, მით უმეტეს, რომ საქართველოს ეროვნული კომუნიკაციების კომისიას ამ კუთხით ჯერ არაფერი მოუმზადებია.

ჩამოთვლილი ქვეყნების ნაწილში, ლიცენზია, კონკურსის შედეგად, გაიცემა მულტიპლექსის ოპერირებაზე და შემდეგ თავად ოპერატორი განსაზღვრავს, ვის მისცეს სიხშირე და ვის - არა. ზოგ ქვეყანაში  მულტიპლექსის შიგნით სიხშირეებზე ლიცენზიის გაცემა  შესაბამისი სხელმწიფო კომისიის დონეზე რეგულირდება. ზოგან მულტიპლექსის მფლობელს აქვს საკუთარი სატელევიზიო არხის ქონის უფლება, ზოგან - არა. აფრიკული ქვეყნებისგან განსხვავებით, რომლებიც ციფრულ მაუწყებლობაზე 2020 წლისთვის უნდა გადავიდნენ, საქართველომ უკვე უნდა იცოდეს, რას აპირებს და როგორ.

ამ კითხვებზე დღეს ჩვენ პასუხები არ გავაქვს. გარკვეული არც ისაა, ფასიანი გახდება ციფრული მაუწყებლობა თუ - არა. საზოგადოებრივ მაუწყებელს ეს არ ემუქრება, დანარჩენებს კი, გამორიცხული არ არის, ამგვარი არჩევანის გაკეთება მოუწიოთ. წინასწარ ვერც იმას დავიჩემებთ, რომ დამატებითი რესურსის გაჩენა ქართველ მაყურებელს მეტი არჩევანის საშუალებას მისცემს - როგორც სანდრო ბარამიძე ამბობს, გამოყენებული არც ის რესურსია, რომელსაც საქართველო ანალოგური მაუწყებლობის პირობებში ფლობს. მოკლედ, ახალი და გარდაუვალი რეალობის პირისპირ ჩვენი ქვეყანა ამჯერადაც მოუმზადებელი დგას.

პროექტის მხარდამჭერები არიან

Website Security Test