შემოგვიერთდი

13.05.2011 12:18

შენ დაუკარ!

David Mchedlidze
საუბრები მედიაზე

ევრაზიის თანამშრომლობის ფონდის დაკვეთით, 2009 წლის აგვისტო-ნოემბერში, კავკასიის კვლევითი რესურსების ცენტრმა (CRRC) საქართველოს მედიის მრავალმხრივი სიღრმისეული კვლევა განახორციელა. კვლევა მოიცავდა: საქართველოს მოსახლეობის დამოკიდებულების შესწავლას მედიისადმი; 8 ფოკუს ჯგუფს საქართველოს ორ ქალაქში; ინტერვიუს 47 წამყვან მედია პროფესიონალთან; მედია მონიტორინგს, რომელიც ქართული სატელევიზიო ახალი ამბების ანალიზს ისახავდა მიზნად.

კვლევამ აჩვენა, რომ გამოკითხულთა 84% ყოველდღე უყურებდა სატელევიზიო ახალ ამბებს. მათი უმრავლესობა ამაზე ნახევარი საათიდან ორ საათამდე დროს ხარჯავდა. ამასთან, რესპოდენტთა 86% თვეშ ერთხელ მაინც კითხულობდა ყოველკვირეულ გაზეთს, ხოლო 80% - ჟურნალს. საინტერესოა, რომ ბევრი რესპოდენტის განცხადებით, ბეჭდურ მედია საშუალებას ისინი მათი სიძვირის ან იმის გამო ვერ კითხულობდა, რომ ისინი მათი საცხოვრებელი ადგილის სიახლოვეს არ იყიდებოდა. 33%-მა განაცხადა, რომ ყოველდღიურად იღებდა ინფორმაციას რადიოს მეშვეობით, 12%-მა - რომ ამისთვის ყოველდღიურად იყენებდა ინტერნეტს.

კვლევის ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო შედეგი იყო ინფორმაციის მიღების ხერხი, რომელსაც ფოკუს ჯგუფების მონაწილეები ხშირად აღნიშნავდნენ: ისინი სხვადასხვა არხებზე უყურებდნენ ახალ ამბებს და შემდეგ წყვეტდნენ, რომელი ინფორმაცია იყო სანდო და რომელი - არა. ეს, როგორც კვლევაში აღინიშა, იყო შედეგი იმისა, რომ ქართველი ახალი ამბების მომხმარებლები აცნობიერებენ, - სატელევიზიო ახალი ამბები პოტენციურად მიკერძოებულია და გამოსავალს სხვადასხვა არხის ყურება წარმოადგენს. ამ კონტექსტში საინტერესო იყო ისიც, რომ, მაგალითად, თბილისში ჩატარებული ფოკუს ჯგუფების მონაწილეებმა „რუსთავი 2", „იმედი" და „პირველი არხი" მთავრობის, „კავკასია" და მაესტრო" კი ოპოზიციის ინტერესების გამომხატველად მიიჩნიეს.

ის, რომ გამოკითხულებმა ბოლომდე ობიექტურად არც ერთი სატელევიზიო არხი არ მიიჩნიეს და ინფორმაციის მიღების, ასევ ვთქვათ, გადამოწმებითი მეთოდი შეარჩიეს, ახალი ამბებისადმი მოსახლების ინტერესზე მიუთითებს. მეტიც, კვლევის შედეგად, გამოიკვეთა ნუსხა თემებისა, რომელსაც, გამოკითხულთა აზრით, მედია ძალიან ცოტა ყურადღებას უთმობდა. უმრავლესობის მიერ, ასეთად დასახელდა: სოციალური საკითხები (50%), ადამიანის უფლებები (39%), სიტყვის თავისუფლება (38%), ჯანდაცვის საკითები (37%), სასამართლოს მუშაობა (34%). ცხადია, ადამიანებს აინტერესებდათ ეს საკითხები და მათი გამოყოფა ამიტომაც მიიჩნიეს აუცილებლად. უფრო მეტიც, რესპონდენტების 75%-ზე მეტმა განაცხადა, რომ ჟურნალისტებმა უნდა აწარმოონ გამოძიება ჯანდაცვის, სასამართლოს, არჩევნების, სიტყვის თავისუფლების დაცვისა და სხვა საკითხების შესახებ.

CRRC-ის მიერ ამერიკის ეროვნულ-დემოკრატიული ინსტიტუტის  (NDI)  დაკვეთით, 2011 წლის მარტში ჩატარებული საზოგადოებრივი განწყობის კვლევის მიხედვით, ეს თემები საქართველოს მოსახლეობისთვის კვლავაც აქტუალურია. გაირკვა, რომ ყველაზე მნიშვნელოვანი საკითხი, ეროვნული მასშტაბით, საქართველოში სამუშო ადგილებია - გამოკითხულთა 61%. ფასების ზრდა მნიშვნელოვანია გამოკითხულთა 39%-ისთვის (ორჯერ მეტი წინა გამოკითხვასთან შედარებით). 33-დან 36%-მდეა გაზრდილი სიღარიბით შეწუხებულთა რიცხვიც. ყველაზე მნიშვნელოვანი ეროვნული საკითხების ჩამონათვალშია: პენსიები, ხელმისაწვდომი სამედიცინო მომსახურება, ხელფასები. ამ პრობლემების ფონზე, მხოლოდ მესამე ადგილზეა ტერიტორიული მთლიანობის საკითხი (გამოკითხულთა 38 პროცენტი).

კვლევის შედეგებით, გამოკითხულთა 91% მიიჩნევს, რომ 2008 წლის იანვართან შედარებით, მნიშვნელოვნად გაუარესდა ფასები, 63% - სიღარიბის დონე, 53% - მედიცინის ხელმისაწვდომობა, 46% - სამუშაო ადგილების რაოდენობა, 30% - ხელფასები. ამასთან, ეს თემები პოლიტიკოსების მხრიდან არასათანადოდ განხილულად მიაჩნია, შესაბამისად, 62%, 59%, 55%, 48%, 41%-ს. ეს სხვა არაფერია, თუ არა მაჩვენებელი იმისა, რომ ამ საკითხებზე საუბარს გამოკითხულები, მოსახლეობა მნიშვნელოვნად მიიჩნევს,  შეიძლება, აქვე დავამატოთ - მედიით, ძირითადად, ტელევიზიით, რადგან ეს მათთვის ყველაზე ხელმისაწვდომი, საზოგადოდ კი, ყველაზე აპრობირებული მეთოდია.

NDI-ის კვლევის მიხედვით, დასაქმება ყველაზე მნიშვნელოვანი საკითხია ადგილობრივ საკითხებს შორისაც. ეს გამოკითხულთა 81%-ს აწუხებს. 15%-დან 33%-მდეა გაზრდილი სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტების წარმოების შემცირებით შეწუხებული ადამიანების რიცხვი, 27-დან 32%-მდე - ტრანსპორტის ღირებულების ზრდით შეწუხებულებისა. 46%-ისთვის პრობლემად რჩება კომუნალური მომსახურების ღირებულება. ადგილობრივ დონეზე ადამიანები მიიჩნევენ, რომ, 2008 წლის იანვართან შედარებით, მდგომარეობა ყველა ამ მიმართულებით გაუარესდა.

გამოკითხულთა მხოლოდ 13% აბობს, რომ 2008 წლის იანვრის შემდეგ, მათი ოჯახის მდგომარეობა გაუმჯობესდა, ამ მხრივ ვითარება არ შეცვლილა გამოკითხულთა 49%-ისთვის (წინა კვლევის მიხედვით, ასეთი 54% იყო), მდგომარეობა გაუარესდა გამოკითხულთა 37%-ის ოჯახისთვის. NDI-ის კვლევის მიხედვით, გამოკითხულთა 73% თავს არ თვლის დასაქმებულად, 41%-ის მდგომარეობა კი, შეესაბამება მდგომარეობას - „უმუშევარი ვარ და ვეძებ სამსახურს".

NDI-ის კვლევამ ასევე დაადასტურა, რომ საქართველოს მოსახლეობა პოლიტიკურად აქტიურია. გამოკითხულთა 89%-მა განაცხადა, რომ ინფორმაციას, პირველადად, ტელევიზიით იღებს, მეორადად მედიის ამ საშუალებას 7% მიმართავს; პირველად ინტერნეტით იღებს ინფორმაციას გამოკითხულთა 4%, მეორადად - 8%; ჟურნალ-გაზეთებეით, შესაბამისად - 2% და 24%. ამასთან, რესპონდენტთა 71% პროცენტს აღელვებს საქართველ-რუსეთის დამოკიდებულება და მიიჩნევს, რომ მეზობელი ქვეყნის ამჟამინდელი პოლიტიკა საფრთხეს უქმნის საქართველოს. უნდა ითქვას ისიც, რომ კვლევაში მონაწილეთა 59%-მა უყურა სატელევიზიო პროექტს „პრეზიდენტი პასუხობს ხალხის კითხვებს", 67%-მა კი განაცხადა, რომ წამყვან ოპოზიციურ ფრაქციებს უნდა ჰქონოდათ შესაძლებლობა, ამავე არხზე გაეცათ ოფიციალური პასუხები.

სხვადასხვა დროს ჩატარებული ეს ორი კვლევა ნათელს ხდის, რომ სოციალური პრობლემები ქვეყანაში პირველ ადგილზე დგას და საზოგადოების ინტერესი სოციალურ-პოლიტიკური და ეკონომიკური თემებისადმი დიდია. ამ ფონზე, ძალიან რბილად რომ ვთქვათ, უცნაურად ჩანს დოკუმენტი, რომელიც საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნულმა კომისიამ საზოგადოებას წარუდგინა და სახელმძღვანელოდაც მიიღო - მაუწყებლობის თაობაზე საზოგადოებრივი აზრის კვლევის კონსოლიდირებული ანგარიში. იგი, კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის დაკვეთით, BCG Research-მა 2008-2010 წლის განმავლობაში მოამზადა.

კვლევის ერთ-ერთი ძირითადი მიგნებაა ის, რომ „ქართულ ეთერში დამატებით საინფორმაციო გადაცემების მოთხოვნის პროცენტული მაჩვენებელი ძალზედ მოკრძალებულია. გამოკითხვის შედეგებით, რესპონდენტებს ეთერში მეტი გასართობი ტიპის გადაცემების - მხატვრული ფილმის, იუმორისტული და სპორტული გადაცემების ხილვა სურთ. უფრო მეტიც, თვლიან, რომ დღეს სატელევიზიო სივრცე ამ მხრივ დეფიციტსაც განიცდის", ხოლო „რეგიონის მოსახლეობიდან გამოკითხულთა 65% არ თვლის აუცილებლად რეგიონული სატელევიზიო არხების არსებობას".

სიმართლე ითქვას, ამ დასკვნების დამადასტურებელი სრულფასოვანი მონაცემების პოვნა თავად ამ დოკუმენტშიც რთულია. მაგალითად, დიაგრამაში „რა ტიპის გადაცემების დეფიციტს განიცდის დღეს ქართული სატელევიზო არხები" გამოკითხულთა 55,4%-ის პასუხია „არ ვიცი", იქ კი, სადაც საუბარია რესპოდენტებისთვის სასურველ სატელევიზო თემატიკაზე (4. გადაცემები), ვკითხულობთ: „ყველაზე მაღალი მოთხოვნა საზოგადოების მხრიდან ქართველ ერზე, ტრადიციებსა და მენტალიტეტზე და დასაქმებისა და მის მომიჯნავე თემატიკაზე შექმნილ გადაცემებზეა".

საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის ახალი სახელმძღვანელო დოკუმენტი EURASIANET.org-ის ყურადღების ცენტრში მოხვდა. სტატიაში „საქართველო: ინფორმაციას მუსიკა ჩაახშობს" (www.foreignpress.ge) ჟურნალისტი მოლი კორსო წერს: „საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნულმა კომისიამ (GNCC) ახალი პოლიტიკის შესახებ 18 აპრილს გამოაცხადა და აღნიშნული გადაწყვეტილება საზოგადოებრივი აზრის კვლევების შედეგებით დაასაბუთა, რომელსაც ბოლო ორი წლის განმავლობაში ქართული სოციოლოგიური კომპანია BCG Research ატარებდა, კომპანია რომელიც საზოგადოებრივი აზრის კვლევებს ასევე ატარებდა მიხეილ სააკაშვილის მმართველი პარტიის „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობისთვის".

კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის მიერ წარმოდგენილი მონაცემებით, 3 ათასი რესპონდენტიდან 28.5%-მა პირად ინტერვიუებში ქვეყანაში მუსიკალური პროგრამების „დეფიციტზე" დაიჩივლა, მაშინ როდესაც საზოგადოებრივ-პოლიტიკური პროგრამების ნაკლებობის გამო მხოლოდ 10.5%-ი წუხს, ხოლო გამოკითხულთა 11.3%-ის აზრით, რადიოებსა და ტელევიზიებში საინფორმაციო პროგრამების ნაკლებობაა." ამასთან, - „BCG Research რესპონდენტთა გამოკითხვის მონაცემებს ქვეყნის 23 რეგიონიდან აწარმოებდა, პასუხები განისაზღვრა თითოეული რაიონის მცხოვრებთა მთლიანი რაოდენობის „პროპორციულად", თუმცა BCG-ის ხელმძღვანელმა რუსუდან ნადირაძემ ამ დროს გამოყენებული მეთოდოლოგია ვერ ახსნა".

მედია ექსპერტები, სამოქალაქო საზოგადოება ეჭვობს, რომ ამ „ახალ რეალობას" ხელისუფლება მოახლოებული არჩევნების წინ, ინფორმაციის ნაკადის კონტროლისთვის ქმნის. ეს კვლევა შეიძლება გახდეს (და, ალბათ, გახდება) ლიცენზიის გაცემაზე უარის დასაბუთება იმ პრეტენდენტებისთვის, ვისაც საინფორმაციო პროგრამების წარმოების სურვილი ექნება. ზემოთ მოყვანილი ყველა ციფრის, ხელისუფლებისა და კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის წარმომადგენლებს შორის არსებული საყოველთაოდ ცნობილი „თბილი" დამოკიდებულების გათვალისწინებით, ეს აბსოლუტურად საფუძვლიანი ეჭვია.

ამის კიდევ ერთი დასტური BCG Research-ის წინამდებარე კვლევიდან ჭრის თვალს. დოკუმენტის მიხედვით, იუმორისტულ გადაცემებზე ორიენტაციით ყველაზე მეტად, 59,3%-ით, მე-15 ზონა გამოირჩევა. თანდართული სიის მიხედვით, მე-15 ზონა ტყიბულია. მეშახტეების ამ პატარა ქალაქში, სადაც მთელი ყოფა და ცხოვრება ორი ძველისძველი შახტის ირგვლივ ტრიალებს, მარტო გასული წლის 9 თვის განმავლობაში, შახტაში მომხდარი აფეთქებების შედეგად, დაიღუპა 10 და დაშავდა 12 ადამიანი. მათ, როგორც ყველა მეშახტემ, იცოდნენ, რომ შრომა მძიმე, სიცოცხლისთვის საშიშ პირობებში უხდებოდათ, მაგრამ სხვა გამოსავალი არ ჰქონდათ. დავიჯეროთ, რომ ცეკვა-თამაში მათი არჩევანია?

პროექტის მხარდამჭერები არიან

Website Security Test